Ο πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, μιλώντας στον «Κύκλο Ιδεών», εξέφρασε μια άκρως επικριτική άποψη για την πρακτική της αναθεώρησης του Συντάγματος στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα δεν έγκειται στην ίδια τη φύση του Συντάγματος, αλλά στον τρόπο που οι εκάστοτε κυβερνώντες το αντιμετωπίζουν. “Κάθε φορά που μας στενεύει το κοστούμι του Συντάγματος, το αναθεωρούμε και βγάζουμε μια ανέξοδη διακήρυξη”, ανέφερε χαρακτηριστικά, υποδηλώνοντας ότι η αναθεώρηση χρησιμοποιείται περισσότερο ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα παρά ως ουσιαστική προσπάθεια βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου. Ο κ. Παυλόπουλος ανέλυσε περαιτέρω ότι ο λόγος που το Σύνταγμα «πάσχει» δεν είναι η δυσκολία του ως κείμενο, αλλά η δυσκολία που παρουσιάζει η εφαρμογή του όταν έρχεται σε αντίθεση με τα συμφέροντα των κυβερνώντων.
Επεσήμανε ότι η ευκολία με την οποία γίνεται η αναθεώρηση, ειδικά όταν επικαλύπτονται λόγοι «τοπικής αλλαγής» ή «αναγκαιότητας», αποδεικνύει ότι η εξουσία επιλέγει την ευθεία οδό της τροποποίησης αντί να επανεξετάσει τις δικές της πρακτικές που ενδεχομένως παραβιάζουν το πνεύμα του Συντάγματος. Η κριτική του εστιάζει στην ιδιοτελή εκμετάλλευση του συνταγματικού πλαισίου. Ειδικότερα, ο πρώην Πρόεδρος τόνισε πως η συχνή «πειραγή» του Συντάγματος, ιδίως όταν εξυπηρετεί προσωρινές πολιτικές σκοπιμότητες, υπονομεύει τη σταθερότητα και την εγκυρότητά του. Ανέφερε ότι αντί να αναζητούνται λύσεις για την ενίσχυση των θεσμών και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η εύκολη λύση είναι η αναθεώρηση, η οποία όμως δεν λύνει το πρόβλημα αλλά το μεταθέτει δημιουργώντας νέες αγκυλώσεις. Η συζήτηση για την αναθεώρηση, κατά την άποψή του, πρέπει να στηρίζεται σε βαθιά φιλοσοφική και νομική ανάλυση, όχι σε στιγμιαίες πολιτικές ανάγκες.
Ο Παυλόπουλος υπογράμμισε την ανάγκη για μια πραγματικά ουσιαστική συνταγματική αναθεώρηση, η οποία θα εστιάζει στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, την προστασία της λαϊκής κυριαρχίας και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των πολιτών με τρόπο αδιαμφισβήτητο. Άσκησε κριτική σε όσους βλέπουν το Σύνταγμα ως ένα «εργαλείο» που μπορεί να τροποποιείται κατά το δοκούν, αντί για τον θεμελιώδη πυλώνα της δημοκρατικής οργάνωσης και συνύπαρξης. Η αίσθηση του «να στενεύει το κοστούμι» είναι, κατά την άποψή του, ένδειξη της προσαρμοστικής φύσης της εξουσίας και όχι εγγενές ελάττωμα του Συντάγματος. Η δήλωση αυτή έρχεται να πυροδοτήσει έναν ευρύτερο διάλογο για τη σημασία της συνταγματικής σταθερότητας και την ανάγκη για σεβασμό του συνταγματικού κειμένου, πέρα από τις πρόσκαιρες πολιτικές διακυβεύσεις. Ο πρώην Πρόεδρος παροτρύνει σε μια προσέγγιση που θα προτεραιοποιεί τις ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την εμβάθυνση της δημοκρατίας, αντί για τις εύκολες και συχνά επιφανειακές αναθεωρήσεις που τελικά δεν αντιμετωπίζουν τις ρίζες του προβλήματος, αλλά ενδεχομένως το διαιωνίζουν.
About the Author
